►[M+] Groepsdramatherapie gericht op het ontwikkelen van een genuanceerdere lichaamsbeleving en meer zelfwaardering bij (jong)volwassenen (16+) met anorexia nervosa en/of boulimia nervosa

klik hier om module te openen

                          

Samenvatting

GROEPSDRAMATHERAPIE gericht op het ontwikkelen van een genuanceerdere lichaamsbeleving en meer zelfwaardering bij (jong)volwassenen (16+) met anorexia nervosa en/of boulimia nervosa.

Auteurs: Hanneke Beers, Gorry Cleven, Marijke van Dongen, Floor Jansen, Wieteke van Kemenade, Floortje Smallegoor, Maartje Zeldenrust.

Deze module is bedoeld voor (jong)volwassenen (16+) gediagnosticeerd met een eetstoornis volgens de DSM-5 (American Psychiatric Association, 2013) en richt zich op anorexia nervosa (restrictieve type of eetbui-/purgerende type) en boulimia nervosa. Deze module richt zich specifiek op cliënten die een verstoorde en/of negatieve lichaamsbeleving ervaren en een laag zelfbeeld hebben voortkomend uit of samenhangend met de eetproblematiek. Verder hebben de cliënten waarvoor deze module bedoeld is moeite met het (h)erkennen, accepteren en hanteren van emoties van zichzelf en anderen. Ook ervaren ze moeite in sociale interactie en het gevoel niet gezien of gehoord te worden.

De module is ontwikkeld binnen verschillende werkvelden, zowel in gespecialiseerde klinische, dagbehandeling als ook poliklinische setting. Binnen de doelgroep eetstoornissen is er specifiek gekozen voor anorexia nervosa en boulimia nervosa. Het heeft de uitdrukkelijke voorkeur dat de module plaatsvindt binnen een multidisciplinaire behandeling vanwege de ernst van de problematiek.

Er zijn twee hoofddoelen geformuleerd waaraan binnen deze module gewerkt wordt. Deze luiden als volgt:
Hoofddoel 1: De cliënt ervaart aan het einde van de module een genuanceerdere lichaamsbeleving.
Hoofddoel 2: De cliënt ervaart aan het einde van de module meer zelfwaardering.
Door middel van verschillende subdoelen wordt aan deze hoofddoelen gewerkt. De subdoelen worden uitgebreid beschreven in paragraaf 4.1.

In de opzet van deze module wordt een vijfentwintigtal sessies beschreven, met een vooraf vastgestelde opbouw van activiteiten. Het betreft een wekelijkse groepsdramatherapie van 1 uur en 30 minuten. De groepsgrootte betreft minimaal 4 en maximaal 8 cliënten. De dramatherapeutische sessies kennen een vaste structuur: opening, warming-up, verdieping en afronding.
In dit behandelproces wordt gesproken van een begin-, midden- en eindfase. Binnen deze module wordt het fasemodel van Emunah (1994) gehanteerd, dat ook een dergelijke opbouw kent. Hierbij worden vijf fasen als leidraad voor het behandelaanbod aangehouden: dramatisch spel, scènewerk, rollenspel, verdiepende enscenering en ritueel spel. Naast het feit dat dit fasemodel de rode draad vormt voor de gehele module, krijgt het ook vorm in de sessies op zich.

Bij de behandelsettingen waar eetstoornissen multidisciplinair behandeld worden vindt een verschuiving plaats van een eenzijdige focus op gewichtsherstel op basis van gedragstherapie naar een bredere focus vanuit meerdere therapeutische stromingen. Binnen dramatherapie zijn de taal en het lichaam de belangrijkste instrumenten. Taal is inherent verbonden aan expressie, een vlak waarop cliënten met een eetstoornis problemen ondervinden. Verder staat het lichaam (lichaamsbeleving, lichaamsgebruik en verbinding met het lichaam) in de behandeling van eetstoornissen binnen dramatherapie op de voorgrond.

Hoewel er nog geen wetenschappelijk onderzoek is gedaan naar de werkzaamheid van deze specifieke module, zijn er wel onderzoeksresultaten voorhanden die de werkzaamheid aannemelijk kunnen maken.
Pellicciari, Rossi, Iero, Di Pietro, Verrotti, & Franzoni (2013) beschrijven in hun onderzoek hoe cliënten van adolescente leeftijd tijdens een klinische opname profijt ervaren van een dramatherapeutisch aanbod.In de literatuur wordt ook ingegaan op psychodrama(technieken), één van de elementen waarvan gebruik wordt gemaakt in deze module. Van Dun (2015) beschrijft de werkzaamheid van deze technieken, evenals Bailey (2012). Ook zij heeft onderzoek gedaan naar de toepassing van psychodrama in de behandeling van eetstoornissen. De respondenten binnen dit onderzoek beschreven hun deelname aan psychodrama als een positieve ervaring, die heeft geleid tot een versneld herstel.

Ook bestaat er een onderzoek naar focussen op ‘body functionality’ (Alleva, Martijn, Van Breukelen, Jansen, & Karos, 2015). In dit onderzoek wordt getest of het focussen op lichaamsfunctionaliteit kan leiden tot verbetering van de lichaamsbeleving.